Warmtebedrijf Rotterdam

Warmtebedrijf Rotterdam werd in 2006 opgericht om restwarmte van de afvalverbrandingsinstallatie in de haven naar de woningen in de stad te brengen. Het was het juiste idee, de OCAP van warmte.

Maar de contracten vertelden een ander verhaal. Het stadsbedrijf ging take-or-pay-verplichtingen aan met de afvalverbrander, berekend op prognoses van drie- tot vijfhonderdduizend aangesloten woningen. De werkelijkheid leverde er zo'n zestigduizend.

Het gat tussen belofte en buizen kwam volledig aan de publieke kant terecht; de afvalverbrander had hoe dan ook zijn zekerheid. De eigen rekenkamer van de stad noemde de risico's onaanvaardbaar. Tegen de tijd dat het bedrijf in 2022 aan Vattenfall werd verkocht, was de rekening voor de publieke kas opgelopen tot boven een kwart miljard euro.

De methode erop losgelaten

Dit is de eenzijdige deal, waarbij de zekerheid van de ene partij wordt gekocht met het risico van de andere. Die les staat inmiddels in elk Nederlands warmteproject getatoeëerd.

Zelfde categorie als OCAP, tegengestelde architectuur. OCAP contracteerde beide kanten vóór de bouw en gaf de afnemers redundantie in hun aanvoer. Rotterdam draaide de volgorde om: het verplichtte zich eerst aan het volume en hoopte dat de vraag zou volgen. Vraag gevalideerd vóór de investering is voorwaarde zeven; hier was de vraag een prognose.

Met de moleculen was niets mis. De risicoverdeling deed het de das om.

Restwarmte is nooit gratis. Tussen de fakkel en de radiator staan een temperatuursprong, een buis, en twintig jaar leveringsrisico, en het hele spel draait om wie die drie draagt. Voordat je verliefd wordt op iemands restwarmte, stel je de drie koude vragen: wie brengt het op temperatuur, wie vervoert het, wie garandeert het? De antwoorden zijn de business case. De rest is een slide.