De vertrekstaten van NS

Het lelijkste mooie object van Nederland: de gele vertrekstaten die op elk perron van elk station hingen. Ze waren van massief plastic, bedrukt met tijden en bestemmingen, en werden bij elke jaarlijkse dienstregelingswijziging in één keer allemaal vervangen. Dat gaf een stroom van een paar duizend borden per jaar, per definitie achterhaald op de dag dat de nieuwe dienstregeling ingaat.

Voor het spoor waren ze afval. Voor een ontwerpstudio waren ze grondstof.

Een Rotterdams bedrijf, VerdraaidGoed, stelde het spoor precies de vraag van dit boek: waarom betalen om iets te vernietigen waar reizigers nostalgisch over zijn? De borden kwamen terug als dienbladen, notitieboekjes, lampen, zelfs meubels, verkocht in pop-upwinkels op de stations zelf.

In tonnen was het klein, als signaal groot. Het spoor kreeg een warmer merk uit zijn eigen afval. De ontwerpers kregen grondstof met een verhaal erop gedrukt. En elk verkocht dienblad is reclame voor precies het soort denken dat dit boek normaal wil maken.

De methode erop losgelaten

Voor wie matcht zit hier een twist. De gebreken van je afval kunnen juist de waarde zijn, en hier zit de waarde in het achterhaald zijn. Niemand koopt een dienblad met de dienstregeling van volgend jaar erop. Match op wat de andere silo waardevol vindt.

En de stroom is saai, in de beste zin. Zelfde formaat, zelfde materiaal, elk jaar op hetzelfde moment: een uniforme, voorspelbare aanvoer waar een maker op kan plannen. Uniform en saai wint van interessant en onregelmatig.

Er zit wel een plafond aan. Digitalisering heeft de stroom laten krimpen, en een bedrijf dat op verhaalwaarde draait, erft de omvang van zijn afvalstroom. Dat is een ontwerpparameter die je op dag één accepteert, en het maakt het bedrijf nog geen mislukking.